Geç Osmanlı’da “terakki”, nötr bir ilerleme sözcüğü değildi; devletin nasıl kurtulacağına, toplumun nasıl yeniden kurulacağına ve kimin sözünün meşru sayılacağına dair bir mücadele alanıydı. Bu yazı, terakki fikrinin bürokratik, siyasal, dinî, toplumsal ve kültürel dillerini birlikte okuyor.